Осы тұрғыдан алғанда, биыл қолға алынған «Адал кәсіпкер» байқауының мәні ерекше. Қазақстанда 29 қазанның Кәсіпкерлер күні ретінде белгіленуі де кәсіпкерліктің ел экономикасындағы рөлін айқындай түсті. Бұл дата 2015 жылғы 29 қазанда Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі қабылданған күнмен байланысты.
Осыған орай Абай облысының Кәсіпкерлер палатасы жанындағы Өңірлік кеңестің отырысында «Адал кәсіпкер» байқауының өткізілуі, оның мақсаты мен кәсіпкерлік орта үшін маңызы талқыланды.
Байқаудың негізгі идеясы – заң талаптарын сақтай отырып, бизнесті ашық әрі жауапкершілікпен жүргізіп отырған кәсіпкерлерді анықтап, олардың тәжірибесін көпшілікке таныту. Яғни мұнда кәсіпкердің жетістігіне тек оның қаржылық нәтижесі тұрғысынан емес, бизнесті жүргізу мәдениеті тұрғысынан да назар аударылады.
Байқау талаптарында салықтар мен міндетті төлемдер бойынша берешектің болмауы, елеулі заң бұзушылықтарға жол бермеу және еңбек заңнамасын сақтау секілді өлшемдер қарастырылған. Бұл талаптардың әрқайсысы бизнестің күнделікті қызметімен тікелей байланысты.
Кеңес мүшелері талқылау барысында байқаудың осы ерекшелігіне назар аударды. Олардың пікірінше, кәсіпкерлікте жауапкершілік ұғымын тек заң талаптарын орындаумен шектеуге болмайды. Ол қызметкерлерге жасалған еңбек жағдайынан, серіктестер алдындағы міндеттемелерден, тұтынушыға ұсынылатын өнім мен қызметтің сапасынан және бизнестің ашықтығынан көрінеді.
Шын мәнінде, адал кәсіпкерлік – бір реттік әрекет емес. Ол күн сайын қабылданатын шешімдерден қалыптасады. Қызметкердің еңбегін дұрыс бағалау, салықты уақытында төлеу, келісімшарттағы міндеттемелерді орындау, өнім сапасына жауап беру – бизнестің ішкі мәдениетін айқындайтын қарапайым, бірақ маңызды қағидалар.
Кеңес мүшелері сондай-ақ мұндай байқаулардың кәсіпкерлер арасында тәжірибе алмасуға мүмкіндік беретінін атап өтті. Себебі өңірде өз кәсібін бірнеше жылдан бері тұрақты жүргізіп, заң талаптарын сақтап, қызметкерлеріне жағдай жасап, жергілікті экономиканың дамуына үлес қосып келе жатқан кәсіпкерлер аз емес. Олардың жұмысын көрсету – басқа бизнес өкілдеріне де пайдалы тәжірибені таныстырудың бір жолы.
Бұл жерде байқаудың тағы бір ұтымды тұсы көрінеді. «Адал кәсіпкер» бір ғана саланың немесе бизнес көлемінің өкілдерін емес, әртүрлі бағытта еңбек етіп жүрген кәсіпкерлерді ортақ қағида төңірегінде біріктіреді. Өндіріс саласында жұмыс істейтін кәсіпкер мен қызмет көрсету саласындағы кәсіпкердің қызметі әртүрлі болғанымен, екеуіне де ортақ талап – істі заң аясында және жауапкершілікпен жүргізу.
Кәсіпкерлік орта үшін мұндай өлшемдердің маңызы уақыт өткен сайын арта түседі. Өйткені бизнестің беделі бір күнде қалыптаспайды. Оған кәсіпорынның қызметкерлерімен қарым-қатынасы, серіктестер алдындағы міндеттемелері, тұтынушылардың сенімі және қоғам алдындағы жауапкершілігі әсер етеді.
Талқылау барысында байқаудың кәсіпкерлік мәдениетті қалыптастырудағы рөліне де назар аударылды. Кеңес мүшелерінің пікірінше, бизнесті заң талаптарын сақтай отырып жүргізу – тек міндет емес, кәсіпкердің ұзақ мерзімді тұрақтылығына әсер ететін фактор. Ал жауапты кәсіпкерлердің тәжірибесін көрсету осы ұстанымның кеңінен таралуына ықпал етеді.
«Адал кәсіпкер» байқауының мазмұны да осыған келіп тіреледі. Мұнда кәсіпкердің тек бүгінгі нәтижесі емес, бизнесті жүргізу тәсілі, қалыптасқан еңбек тәртібі, салықтық жауапкершілігі, заң талаптарына көзқарасы бағаланады. Бұл өз кезегінде кәсіпкерлікке деген түсінікті де кеңейтеді.
Кәсіпкерліктің әлеуметтік маңызы да осында. Тұрақты жұмыс істеп тұрған кәсіпорын – бірнеше адамның жұмысы, бір отбасының табысы, жергілікті нарықтағы жаңа өнім немесе қызмет. Сондықтан бір кәсіпкердің жауапты шешімі кейде оның жеке бизнесінен әлдеқайда кең ортаға әсер етеді.
Кәсіпкерлер күні қарсаңында «Адал кәсіпкер» байқауының өткізілуі де осы тұрғыдан мәнді. Мереке кәсіп иелерінің еңбегін атап өтумен қатар, кәсіпкерліктің қандай қағидаларға сүйенуі керектігі туралы ойлануға мүмкіндік береді.
Адал кәсіпкер – міндетті түрде ең ірі кәсіпорынның басшысы немесе ең жоғары табыс көрсеткен бизнесмен емес. Ол – өз ісіне жауап беретін, заң талаптарын сақтайтын, қызметкерінің еңбегін бағалайтын және кәсібінің болашағын ойлайтын кәсіп иесі.
Өңірлік кеңестегі аталмыш талқылау да осы ойды алға шығарды: кәсіпкерліктің дамуы оның санымен ғана емес, сапасымен де өлшенеді. Ал жауапкершілік пен адалдыққа негізделген бизнес мәдениеті қалыптасқан жерде тұрақты кәсіпкерлік орта құруға мүмкіндік артады.
Абай облысы Кәсіпкерлер палатасының баспасөз қызметі
